Trước hết Cao-boy này xin có đôi lời thăm hỏi quí anh chị em quen biết, có người đã gặp mặt hồi 20-30 năm trước, có người người chỉ biết qua danh tiếng.
Trước khi viết và gửi đi bài viết này cho bạn bè, Cao-boy này có tham khảo lời khuyên nhủ của vài người lân cận. Có người đọc sẽ gán cho Cao-boy là khoe khoang phô trương và khoe khoang là tính xấu. Có người nói là nếu phải chọn lựa giữa có gì để khoe khoang và không có gì để khoe khoang, thì khoe khoang không có chết ai, và nếu ý mình không khoe khoang thì cứ sự thực mà làm, không hại, không ganh ghét ai là được rồi !. Có người nói là tính người Châu Á quá khiêm nhường trong môi trường náo động ganh đua của Tây Phương, trong thương trường cũng như trong sở làm. Có người nói là người mình trong lòng thì muốn phô trương, nhưng ngoài mặt kiềm chế, thành ra bị ấm ức căng thẳng, tâm thần bất an, hay phê phán gây gỗ, sống không vui vẻ thoải mái tự do cuộc đời...
Sau đây, Cao-boy này xin lược sơ công việc dân cử trong thể chế dân chủ mà Cao-boy này vinh dự tham gia. Trước là thông tin, sau là mong anh chị em nào có ý tham gia công việc dân cử chính giòng (main stream) biết nó ra sao và hăng hái bước tiến. Bài viết này dựa theo bản báo cáo thường niên (Constituency Report) gửi cho dân chúng trong khu vực đại diện.
Bên Canada, thể chế dân chủ theo hệ thống Parliamentarian System, kiểu Anh Quốc. Tại biểu tiểu bang, chỉ có một Quốc Hội Legislature, thay vì Upper House và Lower House, hay Senate và Assembly. Phe nào chiếm đa số thì làm Chính Phủ luôn. Dân biểu tiểu bang có nhãn hiệu là MLA - Member of Legislative Assembly, Thành Viên Viện Lập Pháp.
Riêng Cao-boy này thì rất thích nhãn hiệu MLA trong tiếng Việt, làm sao mà được Em-La là rất mãn nguyện. Làm dân biểu còn có nghĩa là dân biểu gì thì nghe, một lý do để không nghe lời vợ biểu !.
Cao-boy này gia nhập đảng Progressive Conservative, phe Hữu, mạnh nhất trong vùng, cầm quyền nhiều năm nay. Việc chính trị chính giòng ở Canada rất có tổ chức và tôn trọng tự do cá nhân. Ai cũng có thể ra ứng cử, độc lập hay trong đảng. Trong đảng, thì cá nhân phải là đảng viên và tranh với đảng viên khác để được làm ứng cử viên của đảng tranh với bên ngoài. Đây là giai đoạn Nomination, khó khăn nhất nếu không có sự trợ giúp của giới chức trong đảng và quí nhân thân hữu thực lòng với mình.
Sau khi được chính thức đề cử làm ứng cử viên, việc thắng cử là do tiếng tốt của đảng, khả năng khéo léo của cá nhân ứng cử viên và sự may mắn nữa. Trong nền dân chủ vận động tranh cử, mình phải chấp nhận sự chống đối, chê bai, ganh ghét, vu khống, chơi xấu kiểu cao cấp hay hạ cấp, từ mọi phía... mục đích của họ là làm cho mình nhụt gan, nao núng rút lui hay thua số phiếu. Cũng may là thể chế dân chủ cao cấp tại Canada không chứa chấp và dân chúng Canada bác bỏ, không chấp nhận chính trị hạ cấp. Nếu vững tin vào hệ thống dân chủ, quyền tự do cá nhân và sự thực của mình, thì không bận trí vì những điều nhảm nhí, không sợ sệt và đầy tự tin mà đi tới thắng cử. Thực ra thắng cử cũng chả ra gì nếu không làm việc dân biểu một cách hữu hiệu. Nghị gật, nghị ngủ, nghị ngáp, nghị lười rất dễ có tiếng trong giới đồng viện. Có một lần Cao-boy này nói: "You would fail political duties by RUNNING in the election and just SITTING in the Legislature !".
Sau khi thắng cử, Cao-boy này hoạch định và chăm chú vào nhiệm vu rất rõ ràng của mình: (1) Tham gia tích cực vào soạn thảo luật pháp. (2) Can thiệp và giúp đỡ dân chúng, nghe và lên tiếng cho dân chúng. (3) Kiểm soát soạn thảo và chi dùng ngân sách do tiền thuế mọi người đóng góp.
Kiểm điểm lại công việc trong thời gian qua, Cao-boy này xin kể lại vài công việc tiêu biểu trong việc làm dân cử tại Alberta-Canada.
Trước hết là giờ giấc làm việc trong thời gian Quốc Hội họp. Tới văn phòng làm việc 8:00 sáng, đọc báo cáo tin tức do nhóm nhân viên nghiên cứu đúc kết,ụ đọc giấy tờ thư từ đã nhận và làm việc với nhân viên phụ tá soạn thảo trả lời. Có lúc tiếp phái đoàn hay cá nhân muốn gặp riêng mình. 11:00 sáng là họp Caucus, nội bộ phe mình. Họp Caucus do người Whip chủ tọa: duyệt xét các vấn đề, quyết định thái độ chính trị và bàn thảo dự luaảt của phe mình cũng như của phe đối lập, House Leader đưa ra chương trình họp QH của ngày hôm đó và phương cách tranh luận. Nếu dân biểu phe chính phủ muốn chất vấn chính phủ về vấn đề gì thì cũng nên cho Bộ Trưởng lo về việc đó biết để cho họ đỡ lo lắng. Dĩ nhiên là phe đối lập dấu kín câu hỏi của họ cho tới lúc chất vấn trong hội trường (Chamber). Họp QH trong hội trường bắt đầu 1:30 chiều kéo dài tới 5:30 chiều. Chương trình họp trong ngày (Order of the day), từng mục do các phe đã đồng ý soạn thảo và Chủ Tịch QH (Speaker of the House) điều hành. Công việc trong phòng họp, qui luật họp hành, lời nói và phương thức tranh luận đã được đúc kết thành sách, hệ thống Parliamentary System cả nhiều trăm năm nay. Chủ Tịch QH có toàn quyền xử sự nếu ai vi phạm, phạt nặng là trục xuất ra khỏi phòng họp. Tranh luận trong Parliament có tính cách chính trị cao (high road), "minh bạch quân tử", chú trọng về dùng trí khôn đầu óc đề biện luận, với dữ kiện cụ thể, để thuyết phục bỏ phiếu trong dân chủ. Hệ thống và qui luật Parliament không cho phép chính trị thấp (low road), loại "dấu diếm, hắc ám tiểu nhân, hại người", thiếu chất xám, thường phản dân chủ, nhỏ mọn ganh ghét cá nhân, tung tin đồn nhảm thất thiệt, đàn áp đe dọa người có ý khác hay không theo mình, bang đảng vũ phu, mánh lới mưu đồ cá nhân xấu xa, tạo sợ sệt cho những ai nhu mì yếu bóng vía không muốn dính vào, làm mất cái hay cái đẹp của chính trị.
Sau tan họp hội trường, dân biểu phe chính phủ tiếp tục họp các Uỷ Ban Chính Sách Thường Trực (SPC - Standing Policy Committees), từ 5:30 tới 8:00 tối, để nghe các tổ chức trong dân chúng và các bộ trong chính phủ trình vấn đề và chương trình. Đây là lúc đường lối chính sách chung được bỏ phiếu quyết định. Thông thường vừa ăn vừa họp SPC, vì 8:00 tối phải trở lại họp trong hội trường, tiếp tục cuộc họp buổi chiều, cho tới đêm khuya, thông thường là 10:30 đêm, có lúc tời 2:00 sáng, có khi thâu đêm khi phe đối lập dùng Filibuster thay nhau nói, không cho bỏ phiếu kết thúc sớm.
Tóm lại là làm việc từ 8:00 sáng, về tới Apartment là 12:00 đêm, 4 ngày một tuần tại QH, thứ Hai tới thứ Năm; 3 ngày còn lại thì làm việc tại văn phòng địa phương nơi mình làm đại diện. Đời sống gia đình, thì xa nhà 4 ngày một tuần, nên khi gặp lại con rất vui và gặp lại vợ thì rất hứng khởi. Trong 3 ngày tại địa phương, dù có văn phòng và phụ tá , cũng rất bận rộn. Tiếp dân chúng tại văn phòng, dự các lễ lạc, trả lời câu hỏi qua thư tín và điện thoại, thăm viếng cơ sở công và tư. Cũng may không còn phải đi ăn sinh nhật, cưới hỏi cá nhân,... tốn tiền và thì giờ.
Điều may mắn là mỗi năm, họp QH hai lần, Spring session và Fall session, tổng cộng là khoảng 6 tháng. Trong 6 tháng còn lại thì chỉ họp Uy Ban (Committees) chừng 2 ngày một tuần; 5 ngày thì làm việc tại văn phòng địa phương. Thực tình mà nói, làm việc nhiều hay không làm gì cả, cũng không sao, vì không có ai quản trị mình cả. Có người sau khi thắng cử là '' đuối sức kiệt quệ ", hay không có khả năng teamwork, hay có việc làm hoặc nợ riêng tư phải lo, không còn tự do hào hứng !
Thời gian qua, trong việc soạn thảo luật pháp, Cao-boy này đưa ra 4 đề nghị (Motions), 2 dự luật (Bills) và tham gia tranh luận 12 đề nghị và dự luật của các dân biều khác. Ngoài bồ nhiệm thành viên của các Uỷ Ban Chính Sách Thường Trực (Policy Standing Committees), Uỷ Ban Dự Luật Tư Nhân (Private Bills Committee), Uỷ Ban Bầu Cử và Đặc Quyền (Election & Privileges Committee), Cao-boy này còn vinh dự bổ nhiệm vào uỷ ban 4 người Uỷ Ban Sách Lược Phe Chính Phủ (Government Caucus Strategy Committee), có nhiệm vụ duyệt xét các dự luật và đề nghị cách đối phó cho phe chính phủ; Uỷ Ban Đoàn Kết Canada, duyệt xét học trình tại trường học cho tăng phần công dân giáo dục về Canada. Cao-boy này cũng được bổ nhiệm chủ tọa Uỷ Ban Duyệt Xét Luật Lao Động (Chairman, Employment Standards Review). Làm việc với Bộ Lao Động và tham khảo dân chúng tại nhiều nơi qua public forums, với giới công nhân cũng như giới chủ nhân, Cao-boy này đề nghị và chấp thuận tăng mức lương tối thiểu (minimum wage) 18% và loại bỏ khác biệt lương tối thiểu cho thiếu niên dưới 18 tuổi, tăng 31%.
Trong công viêc giúp dân chúng, các phụ tá văn phòng của Cao-boy này rất đắc lực, can thiệp và giúp đỡ mấy trăm trường hợp, có người ngoài vùng đại diện. Cao-boy này tới tận nhà những ai không tới văn phòng được, trả lời những ai để số điện thoại. Những trường hợp thuộc đủ loại, từ chuyện cá nhân cho tới tổ chức, chuyện tranh tụng cho tới ý muốn thay đổi xã hội loài người, chuyện công nhân đòi bồi thường tại nạn, chuyện trợ cấp xã hội, người lớn tuổi, mượn tiền học, hộ chiếu visa, di trú, kỳ thị, công ty làm ăn đầu tư, ly dị cấp dưỡng, tranh chấp với đường lối chính phủ, đạo đức xã hội, casino cờ bạc, ngừơi vô gia cư, tệ đoan xã hôi, đồng tính luyến ái, nhân quyền địa phương và nước khác, ....
Văn phòng Cao-boy này trao tổng cộng khoảng $800,000 cho các chương trình công ích xã hội do các hội đoàn xin trợ giúp; thăm viếng và dư lể tại 10 trường học, nói chuyện với ban giáo sư và học sinh; tổ chức 5 cuộc họp "đình làng" (townhall meetings) cho dân chúng tham gia góp ý về các vấn đề.
Trong nhiệm vụ, Cao-boy này nhiều lần đại diện Thủ Tướng và các Bộ Trưởng Chính Phủ Alberta, tham dự và diễn văn trên 60 lễ lạc, kỷ niệm, khánh thành, khai mạc, hội nghị, quốc khánh các nước..., tổ chức bởi các hội đoàn nghề nghiệp, kỹ nghệ, văn hóa chủng tộc, tôn giáo, giáo dục, quân sự, chính phủ liên bang, địa phương và Liên Hiệp Quốc; tiêu biểu như tiếp đón phái đoàn Dân Biểu CHLB Đức, Nhật, 50 năm độc lập Ần-đo và Pakistan, 100 năm độc lập Phi, 100 năm người Punjabi Sikhs tới Canada, 100 năm ngưới Trung Hoa làm đườụng xe lửa, ngày quốc khánh Canada, Mỹ, Italia, Hungary, Austria, cắt băng khai mạc triển lãm Văn Hóa Trung Hoa, khai mạc nhạc hội Caribeans, viếng thăm căn cứ quân sự Miền Tây Canada, đặt vòng hoa ngày Chiến Sĩ Canada Memorial, ngày LHQ Quốc Tế Loại Bỏ Kỳ Thị, Chống Tra Tấn, Nhân Quyền, vân..vân...
Trong mục đích tìm hiểu vấn đề của dân chúng ngoài thành thị, Cao-boy này tham dự các cuộc họp "đình làng" tại miền thôn dã và quận lị. Đây cũng là dịp chứng tỏ cho dân chúng miền quê thấy mặt dân biểu "khác người" mà cũng lo lắng cho vấn đề của họ, chứng tỏ cho các dân biểu đồng viện là dân biểu "khác người" này không có gì kém, bằng hoặc hơn mà thôi. Ngoài ra Cao-boy này có dịp thăm viếng, gặp, liên lạc làm việc với dân biểu tại Ottawa, Toronto, Winnipeg, Autralia, California, Washington DC, England, Holland, Germany, Japan,....
Khai mạc QH họp kỳ hai, Thủ Tướng Alberta đã dành cho Cao-boy này vinh dự diễn văn trong QH, đáp lại bài diễn văn Speech From The Throne, do Toàn Quyền Alberta (Lt. Governor of Alberta) đại diện The Queen đọc khai mạc khóa họp QH. Cao-boy này nói về Đoàn Kết Canada Unity, dùng 4 thứ tiếng (Anh, Pháp, Hoa, Việt), nhận được nhiều lời khen của các dân biểu và giới chức. Có lẽ lần đầu tiên tiếng Việt được nói trong Quốc Hội Canada ? Khi nói ngôn ngữ ngoài tiếng Anh-Pháp, lời nói phải dịch ra tiếng Anh và phát cho các dân biểu.
Làm việc dân biểu được ví như mình sống trong bình nuôi cá vàng, fishbowl, bị nhìn từ mọi khía cạnh. Đối lập và báo chí chỉ chờ dịp moi móc. Hồi đầu chưa quen, nhưng quí nhân bạn bè khuyên nhủ là đường ta ta cứ đi; ngay thẳêng thì trời giúp, kẻ xấu không hại được mình; nếu sợ sệt thì không làm được gì cả; trong thể chế dân chủ, đối lập cạnh tranh là chuyện thông thường; tính con số, trong 100 người, 51 người chấp nhận là ok, không cần 100%, và không bao giờ được 100% !. Cao-boy này tiếp nhận giới truyền thông chính dòng (mainstream) một cách đàng hoàng, 4 lần trên Radio, 10 lần trên báo và 8 trên TV.
Trong việc kiểm soát chi tiêu tiền thuế do dân chúng đóng, Cao-boy này tham dự các phiên nhóm duyệt xét dự thảo ngân sách. Nghe theo kết qủa các cuộc thăm dò ý dân (polls), cân bằng với đường lối lâu dài của phe mình, Cao-boy này tranh luận và bỏ phiếu giữ ngân sách cân bằng, không vay nợ để chi tiêu, tăng ngân sách cho Y Tế, Giáo Dục,... chương trình học tiếng Anh và trợ giúp di dân.
Trải qua thời gian nhiều bận rộn, nhưng cũng đầy hứng thú trong công việc, Cao-boy này hy vọng những chi tiết công việc trong bài viết này, dù hơi có tính cách cá nhân, giúp vài dữ kiện cho những bạn bè nào muốn tham gia vào chính giòng chính trị.
Nếu ai có dip về miền Tây Canada, cứ tự nhiên liên lạc, ăn ở free !.
Xin hẹn dịp tới.
Cao-boy of Alberta Legislature, Canada
(Cũng nên biết sau khi ngồi được sáu năm, Dân Biểu sẽ được hưởng Full pension mãn đời. - Ed)
No comments:
Post a Comment