Hữu Thể Tự Hư Vô

Truyện ngắn Nguyễn Kỳ Phong
Gởi Phạm Kim Thủy

Tôi đến thăm Hạnh vào một buổi tối thứ năm, khi trời bắt đầu chuyển mưa. Những cơn mưa rào bất thường của đầu xuân. Ban đầu Hạnh ngần ngại, không muốn tôi đến -- nhất là vào tối thứ năm - nhưng khi nghe tôi năn nỉ, nói là tôi chỉ đến kiếm một chút gì đó để ăn rồi về, nàng miễn cưỡng nhận lờị Buổi chiều khi về đến nhà, nhìn vào đống nồi, chén trong bếp, và cái tủ lạnh trống trơn,

đói, nhưng tôi không muốn làm cơm (phải đi chợ, tìm chỗ đậu xe, xếp hàng trả tiền, làm cơm rồi ăn một mình ... thà nhịn đói còn hơn. Tôi khẳng định). Nhớ đến Hạnh, tôi gọi nàng. Hơn một tháng rồi, tôi chỉ liên lạc bằng điện thoại chứ chưa gặp nàng.

Từ ngoài, qua khung cửa sổ, tôi thấy Hạnh ngồi bất động coi TV. Tối thứ năm là một tối không thể nào nàng không coi TV. Ðó là đêm đài truyền hình có những vở kịch xã hội nàng rất mệ Nàng không muốn tôi đến thăm nàng tối nay vì tôi vẫn chọc nàng về những vở bi hài kịch "xà bông bột" -- soap opera - đó. Có lần tôi thấy nàng khóc về một vở kịch đã làm cho nàng xúc động. Tôi nhìn nàng, không hiểu tại sao lại có được một người dễ xúc động như vậỵ "Ðó chỉ là một vở kịch. Hơn nữa, tình cảm chỉ là một sự diễn xuất của một thái độ đối với một người, ở một hoàn cảnh đặc biệt nào đó ... Tại sao em dễ xúc động như vậỷ", tôi nói với Hạnh. Và nàng giận tôị Không cho tôi gần khi nàng "thưởng thức" những vở kịch đó. Có lẽ đó cũng là một trong những lý do đã làm cho chúng tôi không còn yêu nhau -- như là đôi vợ chồng.

Tôi và Hạnh đã ly dị nhau gần hai năm, sau khi lấy nhau hơn bốn năm. Ðó là một cuộc ly dị rất êm đẹp: không con, không có nhiều tài sản để tranh giành, và nhất là không có lỗi lầm nào để oán trách nhaụ "Incompatibility" -- không hợp nhau -- đó là lý do chánh mà tôi và Hạnh đã ưng thuận đề trên tờ ly dị.

Tôi và Hạnh vẫn gặp nhau thường xuyên trong thời gian ly thân và sau khi đã ly dị, để thăm hỏi, giúp nhaụ Nàng lấy cái nhà, tôi lấy cái xe và một ít tiền. Tôi mướn một căn phòng ở gần nhà Hạnh để có thể lui tới khi nàng cần tôi (thay bình điện, bình nước xe của nàng vào mùa đông, kiểm soát cái máy lạnh vào mùa hè, và những việc khác có dính dáng tới "dầu mỡ!"). Và nàng cũng đến thăm tôi, thỉnh thoảng nấu cho tôi một tuần đồ ăn. Không giống như lúc còn lấy nhau, chúng tôi ít cãi vã nhau hơn. "Mình hợp với nhau như là bạn hơn là vợ chồng", Hạnh nới với tôi nhiều lần sau khi đã thôi nhaụ Tôi cũng nghĩ như vậỵ Tôi quá trừu tượng để Hạnh yêu tôi như một người chồng được. Nhưng chính Hạnh biết điều đó từ khi quen nhaụ Và ở nàng, tôi cũng thấy một cái gì đó rất ủy mị về tình cảm, ngay cả trong thái độ hằng ngày của nàng.

... Những tối thứ năm, mùa xuân, và có mưa như đêm nay, Hạnh thường ngồi xem kịch trên truyền hình, hít mũi sụt sùị Tay cầm khăn giấỵ Mới nhìn khó biết được nàng đang khóc hay là đang xổ mũi (vì nàng bị dị ứng với phấn hoa của mùa xuân). Trong đêm, tiếng hít mũi, tiếng động của mưa rào từng cơn, và sự im lặng tuyệt đối của nàng, làm cho người ngồi kế bên thấy như bị kẹt, không thoát được trong cái thế giới tình cảm đang được diễn xuất trên màn ảnh. Và nàng rất im lặng khi xem mấy vở kịch.

Sau bữa ăn, tôi pha một ly cà phê cho tôi và một ly sữa nóng cho Hạnh, đến ngồi gần nàng. "Saỏ Em chọn được loại xà bông nào chưả", tôi hỏi nàng sau vở kịch (tôi vẫn thường chọc Hạnh như vậy, sau khi đã giải thích cho nàng biết lý do tại sao người ta gọi đó là soap opera: Trước đây, những hãng xà bông thường mua trọn quảng cáo trên chương trình nầy để thu hút những bà, cô nội trợ, thế nên trong suốt vở kịch chỉ toàn là quảng cáo xà bông!).

"Buồn quá anh ơi!" Không để ý đến câu pha trò của tôi, Hạnh nói.

"Vở kịch?" Tôi hỏi.

"Ờ, vở kịch. Vở kịch đó làm em buồn."

"Vở kịch nó "nói" ra làm saỏ" Tôi cố gắng không chọc nàng.

"Về chuyện một đôi vợ chồng khi ly dị rồi mới biết được cả hai vẫn còn yêu nhaụ Và khi xa rồi, họ mới thấy được cái hiện hữu của nhau. Nhưng cả hai không nói ra vì sợ người kia không giao cảm được ý nghĩ của mình."

"Em vẫn còn yêu anh?" Tôi ngạc nhiên và hỏi nàng một cách rất thành thật.

"Không, em buồn vì em muốn nói với anh là sẽ lấy chồng vào tháng tám nầỵ Tự nhiên em thấy buồn khi nghĩ về anh. Những ý nghĩ này chưa bao giờ đến với em trước đâỵ Có lẽ em sẽ không còn có anh được nữạ Dù rằng, "có anh" ở đây không nằm trong nghĩa như một người chồng hay như tình nhân, mà như là một người bạn. Nhưng anh lại không phải là một người bạn trong một ý nghĩ thông thường. Mình có một quen thuộc nào đó làm cho em gần anh hơn. Chỉ khi mất nhau rồi mình mới thấy cái hiện hữu của nhaụ Anh hiểu không anh?" Hạnh ngồi nhìn ra cửa sổ, nói với tôi với một giọng rất nhỏ.

Tôi ngồi yên lặng bên Hạnh. Việc Hạnh đi lấy chồng bất ngờ cũng làm tôi bị xúc động một chút. Tôi mất Hạnh như một người vợ sau khi ly dị; tôi sẽ mất nàng như một người bạn khi nàng lấy chồng. Rồi tôi sẽ không còn ghé qua nhà nàng để "kiếm cái gì ăn rồi về". Tôi sẽ không còn chọc nàng về những "vở-kịch-xà-bông-bột" đã làm cho nàng khóc thút&127;thít. Cái buồn sẽ hiện rõ hơn khi nàng vắng mặt trong đời sống của tôị Tôi rất ngạc nhiên về những ý nghĩ mà Hạnh nói với tôị Chưa bao giờ nàng "triết lý" như vậy!

Tôi nhìn nàng, trong lòng dâng lên một tình cảm thật thấm thía của tôi đối với nàng trong giây phút đó. Ðây là một tình cảm thật lạ, tôi chưa bao giờ kinh nghiệm một tình cảm như vậỵ Dù trong suốt thời gian lấy nhau.

"Anh tặng em cái gì khi em đi lấy chồng?" Hạnh hỏi đùa, hình như để phá sự yên lặng. Qua làn giấy mỏng của cái khăn nàng đang giữ chặt trên mũi, giọng nàng khàn khàn như một người sắp khóc.

Tôi không trả lời, nhích người ngồi gần Hạnh hơn. Bàn tay của nàng thật lạnh khi tôi nắm.

Có một thời gian lúc quen nhau, tôi đã nói cho Hạnh nghe nhiều về những ý nghĩ của tôi về tình yêu, về sự ly dị, về những liên hệ của những đôi tình nhân. Không nhất thiết là chỉ về liên hệ của tôi với Hạnh, tôi nói về liên hệ của nam và nữ một cách tổng quát. Tôi nói với Hạnh, tình yêu, đối với tôi, chỉ là một khách thể. Và mình không bao giờ thành công trong việc nắm giữ một khách thể. Tôi muốn nói, mình không yêu một tình yêu, mình yêu một ngườị Bất cứ một người nào, miễn họ làm cho mình yêu được. Sự khác biệt giữa yêu-một-tình-yêu, và yêu-một-người, tôi nói với Hạnh, là khi yêu một tình yêu, mình thần tượng hóa chính tình cảm của người đó. Yêu-một-người thì giai đoạn, là muốn thỏa mãn; yêu-một-tình-yêu thì vĩnh cửu, là những đam mê (điều đó giải thích tuổi nào người ta cũng biết yêu). Ly dị là một sự phủ nhận một thần tượng tình cảm. Ðơn giản như vậỵ

Hạnh có vẻ không đồng ý với tôi về những lý thuyết tình cảm mà tôi đã nói cho nàng nghẹ Nàng đồng ý với tôi về điểm mình yêu một người chứ mình không yêu tình yêụ Nhưng, nàng hỏi tôi hai điều: Thứ nhất, khi-yêu-một-người, mình muốn thỏa mãn người đó. Nhưng làm sao biết được người đó thỏa mãn? Thứ hai, "Mình có thể ly dị -- phủ nhận tình cảm của một người - nhưng có thể nào mình phủ nhận sự hiện hữu của người đó? Có thể nào mình nhìn người đó đi khỏi đời mình, và không bao giờ buồn? Chúng tôi chưa bao giờ kết thúc tranh luận về cái "lý thuyết" nầỵ

Có lúc tôi bỏ đi rất xa, rất lâụ Tôi không giận Hạnh gì hết. Ngược lại, tôi vẫn nhớ Hạnh và giữ liên lạc thường xuyên. Tôi không phủ nhận tình cảm của tôi đối với Hạnh trong thời gian đó. Tôi chỉ phủ nhận một sự thương nhớ của hai người tình nhân.

Rồi tôi lấy Hạnh, không thần tượng hóa một tình yêu, chỉ thần tượng hóa một ngườị Cả tôi và Hạnh không đặt lại vấn đề của những gì tôi nghĩ về tình yêụ Tôi lấy Hạnh vì Hạnh làm cho tôi yêu nàng. Ðôi vợ chồng thần tượng hóa lẫn nhau cho đến khi không còn được nữạ Và chúng tôi thật lịch sự với nhau khi ly dị. Lịch sự hơn là lần đầu tiên tôi mời, và Hạnh nhận, một bản nhạc tình. Chúng tôi không có vẻ gì buồn trong đời sống riêng tư của mỗi đứa sau khi ly dị.

"Tại sao kỳ vậy anh? Em không buồn khi nghĩ về anh trước đây. Tự nhiên em buồn khi biết không còn gần anh được. Dù rằng em chắc chắn - ít ra là em đang chắc chắn -- người chồng mới sẽ làm cho em vuỉ" Hạnh hỏi.

"Ðó là cái hữu thể tự hư vô, em hiểu không?" Tôi nói với nàng để thấy nàng nhìn tôi như một cái gì rất trừu tượng.

Ly dị là một phủ nhận tình cảm như tôi đã nghĩ. Nhưng phủ nhận - nghĩa là không có - và không có thật là hai hoàn cảnh khác nhaụ Hoàn cảnh trước có thể không làm tôi buồn; hoàn cảnh thứ nhì làm tôi buồn thật. Không gần Hạnh được nữa sẽ là sự thật. Hạnh có ý nghĩa khi nàng vắng bóng. Tôi ngồi đó, nói cho Hạnh nghe về những đêm thứ năm, có mưa xuân như vầy, và tôi không còn được gần nàng nữạ Tôi nói với nàng tôi sẽ nhớ những đêm như đêm nay, và thú nhận với nàng tôi là một diễn viên đóng vai tình cảm rất dở.

Tôi không giả bộ được là tôi không buồn khi mất nàng. Tôi ngồi thật gần Hạnh, nghe tiếng mưa đập vào khung cửa kính tạo ra những âm thanh hỗn độn, rời rạc. Nhưng cái hỗn độn rất hòa điệu với tình cảm của tôi đang có. Trong đêm, tưởng chừng như chỉ có tôi và những tiếng động của mưa (vì chắc

chắn tôi sẽ mất Hạnh), và không còn ai nữa.

"Anh, em muốn nói anh nghe chuyện nầy."

"Nói."

"Lúc mới quen nhau, anh có nói với em về hai trạng thái của tình yêu. Yêu-một-tình-yêu và yêu-một-ngườị Ðối với anh, anh chỉ tin vào chuyện yêu-một-người. Anh thần tượng hóa tình cảm vào một người nào đó để yêu họ. Em nghĩ anh sai rồi. Trong trạng thái tình yêu mà anh tin tưởng, thứ nhất, anh quên là chính tình cảm của anh cũng tham dự vào sự liên hệ, thứ hai, anh không thần tượng hóa một người rồi sau đó anh yêu họ; anh yêu, rồi anh mới thần tượng hóa một ngườị Cái thứ tự này rất quan trọng: vì ở thứ tự đầu tiên, anh chấp nhận một khách thể mà không quan tâm gì đến chính tình cảm của anh. Và đó là một thất bạị Cũng như nếu anh nghĩ tại vì con người biết khóc thành ra họ là một động vật tình cảm.

Không, chính con người là một động vật tình cảm nên họ mới biết khóc. Cái lý thuyết yêu-một-người, yêu một thân xác, là trật, là một sự thất bạị Trong lối yêu nầy, qua dục vọng, qua những đòi hỏi của thân xác, anh - và cũng chính ở em -- muốn ôm một người, muốn thỏa mãn và được thỏa mãn.

Nhưng khi dục vọng đã được thỏa mãn rồi, trong giây phút đó, chỉ có một mình mình kinh nghiệm được cái thỏa mãn, chứ không bao giờ cái thỏa mãn ở đối tượng mà mình muốn thỏa mãn. Ðó là một thất bạị Ðó là một thất-bại-nguyên-thủy của lối yêu-một-người như anh nóị Anh hiểu không? Anh hiểu không?"

Bây giờ Hạnh mới nói cho tôi nghe. Tôi muốn hỏi tại sao nàng không nói điều nầy từ lâu nay, nhưng thôi. Quá trễ cho một liên hệ. Tôi đã sai lầm. Tôi chỉ nghĩ đến cái khách thể tình cảm nhưng còn cái chủ thể tình cảm từ chính tôi thì saỏ Hay là tình yêu là một thất bạỉ Hoàn toàn? Dù yêu cách nào đi nữa. Yêu một tình yêu hay yêu một người.

"Anh về," tôi nói với nàng khi những tiếng mưa bắt đầu nghe rõ hơn.

"Ờ, anh về. Trời mưa như vầy mà anh không có áo mưa, dù gì hết saỏ" Nàng cằn nhằn với giọng của một người vợ.

"Hay là em cho anh mượn áo mưa của em?" Không đợi tôi trả lời, nàng nói tiếp.

Tôi nhìn Hạnh khi nghe nàng nói câu đó. Nàng cũng nhìn tôi. Trong một tích tắc của thời gian, giữa hai cái nhìn, tôi xúc động, tôi biết rằng nàng đang tội nghiệp cho tôi sẽ bị ướt mưa. Không, nàng không muốn cho mình mượn áo mưa. Nàng chỉ lỡ lời, nàng không muốn tôi trở lại đây nữa, tôi nói với chính mình.

"Hôn em, và đọc cho em một câu thơ để em ngủ ngon trong một đêm mưa như vầy, đi anh". Hạnh nói, khi tôi đứng ngoài cánh cửa.

"Em ngủ ngon. Mong em và ông chồng tương lai hòa thuận. "Xin ngủ giấc mi xanh vào yến tiệc. Khi mùa trăng công chúa mộng hoang đường". Tôi vòng tay, xiết mạnh đôi vai khi đọc cho nàng nghe hai câu của một nhà thơ mà nàng thích.

"Anh cũng ngủ ngon. Chạy thật nhanh ra xe để khỏi bị mưa ướt." Nàng nói.

Tôi không cần phải phủ nhận một tình cảm, tôi không còn một tình cảm nữa để phủ nhận. Tôi không cần phải thần tượng hóa một tình cảm, tình cảm nầy tự nó là một thần tượng rồi. Từ bậc thềm nhà Hạnh ra xe, tồi không nghe lời nàng, chạy thật nhanh để khỏi bị ướt mưa. Tôi muốn đi thật chậm, để những hạt mưa có đủ thì giờ thấm vào áo, quần của tôi. Ðể cho da thịt tôi thấy được cái lạnh của một cơn mưa rào đầu xuân. Tiếng nổ máy xe nghe sụt sùi như muốn khóc.